Youropia Flag


26 Σεπτεμβρίου 2013
Ειδήσεις
Χαμένα αστέρια...
Παραμύθια χαμένων κόσμων και καιρών, ιστορίες πάθους, έντασης και πτώσης. Η Εγνατία “διακοσμήθηκε” με ξενοδοχεία πολυτελείας στην εποχή των καπνοπώληδων, λαμπερά αστέρια του εμπορικού παραδείσου μιας ξεχασμένης Θεσσαλονίκης. Καταλύματα ονείρων για βράδια ηλεκτρισμένα και “πολυέξοδα”.

Ακούσαμε ψιθυριστά, ιστορίες ίντριγκας, ακμής και παρακμής, επτασφράγιστων μυστικών, δόξας του παρελθόντος. Απολαύστε τις…

 

Κείμενο: Κωνσταντίνος Παπαπρίλης Πανάτσας

Φωτογραφίες: Σάκης Γιούμπασης
Μοντέλο: Κωνσταντίνος Παρλάνης 
 

 
 
Αύγουστος
 
Στις 6 του Σεπτέμβρη της χρονιάς του 1922, μετά την κατάληψη της Σμύρνης από τους Τούρκους και την πυρπόληση της ελληνικής και αρμενικής παροικίας (και μετά τη μάχη του Χαμούρκιοϊ – Ιλμπουλάκ, αν σας βολεύει), μια βαθύπλουτη Σύρια, η Χαβιζά, σύζυγος του Αχμέτ Σάτλι, αγοράζει το οικόπεδο πάνω από την Εγνατία. Έξυπνη κίνηση, στρατηγική, πονηρή. Η φωτιά του 1917 είχε καταστρέψει ένα μεγάλο μέρος της πόλης, δημιουργώντας μοναδικές ευκαιρίες στο “real estate” της εποχής. Η άδεια για την κατασκευή του ξενοδοχείου βγαίνει σε χρόνο ρεκόρ και ο αριθμός 185 παραχωρείται στη Χαβιζά και τις επιχειρηματικές της βλέψεις. “Τριώροφος οικοδομή με 2 ορόφους για την κατασκευή του ξενοδοχείου Αύγουστος”. Ο Ξενοφώντας Πεονίδης είναι ο αρχιτέκτονας ενός δημιουργικού θαύματος που ανήκει στα διατηρητέα κτίσματα της Θεσσαλονίκης, μια κατηγορία που απαριθμεί ιερά, αρχιτεκτονικά τέρατα, με τη Χ.Α.Ν.Θ. να πρωταγωνιστεί στη σχετική λίστα. 
 
Κατάσχεση
Οι δυσκολίες δεν άργησαν να φανούν και η επιφανής Σύρια φτάνει γονυπετής στις πύλες της Εθνικής Τράπεζας ζητώντας δάνειο. Η συνέχεια είναι γνωστή καθώς η λέξη “δάνειο” συνήθιζε και συνηθίζει να οδηγεί στα γνωστά αποτελέσματα. Το επόμενο βήμα καλείται “κατάσχεση” και η Χαβιζά (σίγουρα θυμίζει κάτι από Χίλιες και μία Νύχτες) απώλεσε σύντομα το δημιούργημά της. Για την ιστορία, η ηρωίδα εξαφανίστηκε εν μία νυκτί, μάλλον επιστρέφοντας στα γνώριμα λημέρια της στη Μέση Ανατολή… 
Ο Αύγουστος περνά στην κατοχή της οικογένειας Γαβριηλίδη, στη γνωστή ανακατανομή φτάνει στον γιο, Χρήστο Γαβριηλίδη, και καταλήγει στην κόρη του, Ελένη Γαβριηλίδου – Αράδα. Ο Ιπποκράτης Αράδας, που μας υποδέχτηκε στον “Αύγουστο” είναι ο σύζυγος της κυρίας Ελένης και ιδιοκτήτης πλέον του ξενοδοχείου. (Αν κοιτάξεις με προσοχή το οικογενειακό δέντρο ο τωρινός ιδιοκτήτης βγαίνει γαμπρός του κανονικού - νόμιμου ιδιοκτήτη.) 
Ωστόσο, από τη δεκαετία του ’40 έως και αυτήν του ’90, ο Αύγουστος υπήρξε εκμισθωμένος. Σήμερα λειτουργεί από τον γιο, του γαμπρού, του Χρήστου Γαβριηλίδη, Βασίλη Αράδα. Ο κ. Ιπποκράτης μας διηγήθηκε ιστορίες από την εποχή μιας άλλης Θεσσαλονίκης, ρομαντικής και ζωηρής, στην οποία ο Αύγουστος πρωταγωνιστούσε. Εγώ απλά σας τις μεταφέρω. 
 
Η εποχή των καπνομάγαζων
Δείτε τη Θεσσαλονίκη από τη θετική της πλευρά: Η οδός Διοικητηρίου περνούσε δίπλα από τον Αύγουστο κοσμώντας τον με πλήθος κραυγαλέο, ζωντανό, πολύβουο. Τα καπνομάγαζα γνώριζαν μοναδική άνθηση και οι εργάτες περιφέρονταν στους δρόμους της περιοχής. Αναζητούσαν φαγητό, πιοτό, συντροφιά. Η δουλειά προσφέρονταν απλόχερα και η περιοχή ήταν ιδιαίτερα ζωντανή. Άλλωστε, εκείνο το κομμάτι της Εγνατίας αποτελούσε την δυτική είσοδο της πόλης, με τη Θεσσαλονίκη να ανοίγει τις φιλικές και προσοδοφόρες αγκάλες της στα εργαζόμενα τέκνα της. Ζωή, ένταση, στιγμές γοητείας και σαγήνης… 
Μην σκεφτείτε τη Θεσσαλονίκη από τη “σκοτεινή” της πλευρά: Κοινόβιο. Κόκκινα φώτα σε κάθε γωνία και κοινές γυναίκες που επιδίδονται σε αλλεπάλληλες νυχτερινές δραστηριότητες, ομαδικά μεθύσια με το αλκοόλ να ξεπερνά το ποσοστό του αίματος στο ανθρώπινο σώμα, μία τουαλέτα ανά όροφο, ακόμα και στον πολυτελή Αύγουστο. Αν διαβάσατε την πρόταση με μία ανάσα, κατανοήστε την. Κατ’ αυτόν τον τρόπο παρουσιάζει το Χόλιγουντ, την καθημερινότητα στις χώρες του Τρίτου Κόσμου. Με μοναδική διαφορά την προσθήκη του Στίβεν Σιγκάλ που τελικώς θα εξαφανίσει κάθε κακοποιό στοιχείο από προσώπου γης. 
 
The wind of change
Τα πράγματα άλλαξαν. Οι καιροί λησμόνησαν τη δόξα του Αύγουστου και η Θεσσαλονίκη υπέστη τις συνέπειες της τσιμεντοποίησης, συγνώμη, ανοικοδόμησης. Αλόγιστος αρχιτεκτονικός οργασμός. “Η πόλη μπούκωσε, άλλαξε μορφή, ξέχασε τα περασμένα μεγαλεία. Στα τέλη του ’80 έφτασαν οι Γιουγκοσλάβοι, οι Σέρβοι, οι δυνατοί οικονομικά που έφτιαξε ο Τίτο. Δεν σεβάστηκαν τα κτίρια. Το ξενοδοχείο απέναντι έγινε η “Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης”. Πόσοι γνωρίζουν πως τα παραθυράκια της ήταν περιστερώνες”; Ο κ. Αράδας αναπολεί στιγμές του παρελθόντος, του ένδοξου παρελθόντος που γέννησε μύθους και παραμύθια. Το 1935, στον Αύγουστο έμεινε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, σε ένα υπέροχο, γωνιακό, ευρύχωρο δωμάτιο. Η Θεσσαλονίκη κάποτε ήταν μια πολυεθνική πόλη που φιλοξενούσε στρατό και κρατούσε τα ηνία διπλωματικών, στρατηγικών και πολιτικών κινήσεων των ταγών της Ελλάδας που βρίσκονταν στο στάδιο της ανοικοδόμησης. Ο Τσιτσάνης λέγεται πως έγραψε τραγούδι για τον Αύγουστο της ξυλόσομπας που “στέκονταν σε καλή μοίρα” ανάμεσα στους ανταγωνιστές της εποχής. 
 
 
 
 
Κίνηση Παλάς
 
Η καλοκάγαθη και υπομονετική Δέσποινα Κατερτζή, υπεύθυνη του τμήματος κρατήσεων του ξενοδοχείου, μάλλον κλωνοποιήθηκε για να κατορθώσουμε να της αποσπάσουμε τις γνώσεις της περί της ιστορίας του ξενοδοχείου. Όση ώρα μιλούσαμε, το δεύτερο τηλέφωνο δεν έβγαζε το σκασμό και οι διακοπές μιας συζήτησης σε επεισόδια (Lost, Prison Break, Soul Interview, σύντομα στις οθόνες σας) απέδωσαν. Το κτίριο στέκει στην Εγνατία από το 1924, όταν και χτίστηκε με την θεόρατη επιγραφή του να το βαπτίζει “Modern”. Παρέμεινε στους τουριστικούς χάρτες της Σαλονίκης έως και το 1960 όταν και τελικώς έκλεισε. Για ποιον λόγο; Η απόλυτα hot οδός Συγγρού, απαιτούσε χώρους για νέα καταστήματα. Η Τσιμισκή των 50s και των 60s βρήκε τους ορόφους του “Modern” ιδιαίτερα γοητευτικούς. Μοσχοπουλήθηκαν στους καταστηματάρχες της εποχής που βασίλευαν στην Δυτική είσοδο της πόλης. 
 
Γερμανικό τυπογραφείο
Το 1940, το “Modern” δεν γλίτωσε από τις γκέτο του κατακτητή. Τέθηκε στις υπηρεσίες του γερμανικού στρατού και μεταλλάχθηκε σε τυπογραφείο. Τον Οκτώβρη του 2007, επισκέφτηκε το “Κίνηση Παλάς” μια γηραιά Γερμανίδα. Ξεναγήθηκε στο κτίριο και αποκάλυψε στους έκπληκτους παρευρισκομένους πως εργάστηκε στο γερμανικό τυπογραφείο του παρελθόντος. Μόλις 67 χρόνια μετά επέστρεψε στον χώρο του εγκλήματος δηλώνοντας πως “το κτίριο διατηρήθηκε απίστευτα. Τότε οι χώροι του δεν ήταν τόσο όμορφα διακοσμημένοι”…
Στους χώρους του ξενοδοχείου λειτουργεί το εστιατόριο “Αβέρωφ”. Πολυτελέστατο, “γεννήθηκε” παράλληλα με το “Modern” και φιλοξένησε τις ώρες γευμάτων τις celebrities της εποχής. Το κτίριο μετατράπηκε σε καταστήματα αλλά το “Αβέρωφ” συνέχισε την ηρωική του πορεία για 18 χρόνια ακόμη παραδίδοντας μαθήματα υψηλής γαστρονομίας.
 
 
 
Ξενοδοχείο Μινέρβα
 
Την κατασκευή του ανέλαβε ο φημισμένος αρχιτέκτων κ. Καμπανέλλος, ο οποίος τόλμησε, για τα δεδομένα της εποχής, να χρησιμοποιήσει στον αρχιτεκτονικό του «καμβά» μπετόν αρμέ. Από το σύνολο των ξενοδοχείων που παραθέτουμε είναι το μοναδικό που δεν έπαψε να λειτουργεί ποτέ, φιλοξενώντας πελάτες ακατάληπτα από το 1929 (όταν είδαν το φως αυτού του κόσμου ο Παπούλιας και ο… Αραφάτ). Η διαχειρίστρια του ξενοδοχείου, Φωτκατζίκη Φούλα, μας τόνισε πως σήμερα, έχοντας αναπαλαιωθεί πλήρως, βρίσκεται στα ντουζένια του. 
Ρώτησα για το παρελθόν του ξενοδοχείου, για ιστορίες κρυμμένες από τα αδιάκριτα μάτια και τις «κακές γλώσσες». Δίστασε. Ξεροκατάπιε. Το βλέμμα της έπεσε στο πάτωμα. Κούνησε ελαφρά τα πόδια της ρυθμικά. «Άγχος» σκέφτηκα. Σταγόνες κρύου ιδρώτα κύλησαν στο μέτωπό της. Ψέλλισε δυο λέξεις. Ήχοι ακατανόητοι, πνιχτοί. Τελικά κατόρθωσε να μου αποκαλύψει την αλήθεια. Στα δύσκολα χρόνια, το πατάρι του ξενοδοχείου λειτούργησε ως το λίκνο της επιχείρησης Μινέρβα. Ναι, των εσωρούχων. Δούλευαν, εκεί, στην κορυφή του κτιρίου, παράγοντας προϊόν, σε έναν χώρο που σήμερα αποκαλείται «αίθουσα πρωινού»…
 
 
 
 
Καστοριά
 
Το ξενοδοχείο “Καστοριά” καλύπτεται μονίμως από ένα πέπλο μυστηρίου. Ούτε η πολεοδομία δε γνωρίζει το ακριβές έτος κατασκευής του και οι περισσότεροι το χρονολογούν στο “χίλια εννιακόσια είκοσι κάτι”. Ο Ιπτάμενος Ολλανδός της Εγνατίας πήρε το όνομα του από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του που κατάγονταν από την μαγευτική Καστοριά. Το αθηνο-φερμένο “Παρθενών” εγκαταλείφθηκε άμεσα και υπερίσχυσε το ηρωικό όνομα της πόλης της Δυτικής Μακεδονίας που αγάπησε ο… Παύλος Μελάς. 
Ο ξενοδόχος, Αλέξης Φουρλίκας, έγινε μάρτυρας μοναδικών ιστοριών που ποτέ δεν είδαν το φως της δημοσιότητας… Η Ελευθεροτυπία προσέθεσε στη λίστα των “100 πραγμάτων που πρέπει να κάνεις πριν πεθάνεις”, την επίσκεψη στο δωμάτιο 11, της “Καστοριάς”. Τα αίτια αυτής της “διάκρισης”; Αιωρούνται πλάι στο μύθο που αγκαλιάζει το “οικοδόμημα των μυστικών”… 
 
 
 
 
Εχεμύθεια…
Το ξενοδοχείο κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου είχε επιταχθεί και αποτελούσε τον τόπο διαμονής Γερμανών αξιωματικών. Η πολυτελής κατασκευή του, του επέτρεψε να παίξει τον ρόλο των φυλακών για σημαντικά πρόσωπα της εποχής. Πληθώρα βουλευτών βρέθηκαν αλυσοδεμένοι, φιμωμένοι και μαστιγωμένοι (λέμε τώρα) στα δωμάτια του που θυμίζουν μαροκινά παλάτια στο Μαρακές (στο μέγεθος βέβαια και μόνον). Το σημαντικότερο προσόν του ξενοδόχου στο “Καστοριά” ήταν και είναι η εχεμύθεια. Κανείς, ποτέ δεν μπόρεσε να μάθει τα ονόματα όσων συμμετείχαν στις αντίστοιχες… ακολασίες. 
 
 
 
Femme Fatale
Ο Αλέξης μας διηγήθηκε μια πιπεράτη ιστορία που εμπλέκει γνωστούς αξιωματούχους, πανεπιστημιακούς και μια γυναίκα-δηλητήριο. Νεαρή σε ηλικία, παντρεμένη με μεγαλύτερό της, καθηγητή του πανεπιστημίου, διατηρούσε σχέση με έναν αξιωματικό της αστυνομίας. Το ξενοδοχείο “Καστοριά” και ένα από τα “ειδικά” δωμάτια του, ήταν ο συνήθης τόπος συνάντησής τους. Ωστόσο, η εν λόγω κυρία, θέλησε να απαλλαγεί δια παντός από τον καθηγητή της και οργάνωσε το εξής σχέδιο: Επισκέφτηκε το ξενοδοχείο της Εγνατίας με τον εραστή της, έχοντας κλέψει την ταυτότητα του άντρα της. Ο αστυνομικός, υπέγραψε στη ρεσεψιόν του ξενοδοχείου χρησιμοποιώντας τα στοιχεία του καθηγητή και δίνοντας μέχρι και τον αριθμό μητρώου του, πράγμα που ποτέ δεν ήταν απαραίτητο για το “κλείσιμο” ενός δωματίου για μια βραδιά. Μετά από μία έντονη νύχτα, ο αστυνομικός (ο Θεός να τον κάνει) κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια υπόθεση μοιχείας με πρωταγωνιστή τον καθηγητή και μία υποτιθέμενη ερωμένη του. 
Φαινομενικά, ο καθηγητής είχε επισκεφτεί το ξενοδοχείο “Καστοριά” με θηλυκή συντροφιά, όπως αποδείκνυε η ύπαρξη έως και του αριθμού μητρώου στα καταστατικά του ξενοδοχείου. Η femme fatale της ιστορίας μας, κατόρθωσε να τον ενοχοποιήσει για τις δικές της απιστίες σε συνεργασία με ένα αδιάβλητο “όργανο του νόμου”. Ο καθηγητής, κλαίγοντας επισκέφτηκε τον ξενοδόχο Αλέξη, ο οποίος τον αθώωσε με τα λεγόμενά του. (Ίσως ο Αλέξης Φουρλίκας έπρεπε να κάνει αίτηση για μια θέση στην Ελληνική Αστυνομία…) Η συνέχεια δεν έγινε γνωστή και τα πρωτοσέλιδα της εποχής δεν εμφάνισαν κανέναν συζυγοκτόνο. Ίσως πρέπει να διεξαχθεί μια έρευνα στο εσωτερικό του ξενοδοχείο, σε κάποια από τις μυστικές του κρύπτες. 
 
 
 
 
Μύθοι της καθημερινότητας
Οι αναμνήσεις του Αλέξη από το ξενοδοχείο περιλαμβάνουν τα καλύτερα μπαλέτα από τη Λατινική Αμερική που επέλεγαν τη “Καστοριά” ως τόπο διαμονής στη Θεσσαλονίκη. Οι ουρές του αντρικού πληθυσμού που περίμεναν την “έξοδο” τους από το κτίριο, άφησαν εποχή. Ανύπαρκτα φορέματα, φτερά, ζωηρές αποχρώσεις, “πληρωμένα” βράδια… 
Θυμάται έναν περίεργο τύπο που έπιασε το ΠΡΟΠΟ. “Του τα έφαγε μια καμαριέρα του ξενοδοχείου μέσα σε μια βδομάδα. Από τότε ο τύπος εξαφανίστηκε”… Μύθοι μιας άλλης εποχής, διαφορετικής, έντονης, μοναδικής. Μύθοι χαμένων αστεριών που έπεσαν με το πέρασμα του χρόνου. Κάποτε, συνήθιζαν να ανήκουν στα “πεντάστερα”…
 
Ευτυχία, 26-09-2013 15:59
Πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ!